Zelf getuige van taalverloedering? Kies één van de bovenstaande Puristen en mail hem het keiharde bewijs.


2005
april
maart
februari
januari

2004
december
november
oktober
september
augustus
juli
juni
mei
april
maart
februari
januari

2003
december
november
 
Een mooie illustratie van het onderzoek...
  ... maar een dijk van een waardeoordeel over CDA en ChristenUnie.

Interessant artikel bij Onze Taal, maar als je op '>>' klikte, kreeg je eerst dit artikel te zien (intussen hebben de mensen van Onze Taal het ook in de gaten gekregen).
gepost door Scrubs
2005-01-31 | 1 reactie - reageer

Voor wie wat hulp kan gebruiken
11-01-2005: kikkervisjesziekte
17-01-2005: verharing
20-01-2005: t-totalitarisme
23-01-2005: dan-dyisme
27-01-2005: ver-td-ering

Deze bijdragen zijn te danken aan Liesbeth Koenen en Rik Smits, de auteurs van ‘Handboek Nederlands’ – 400 blz. – uitgeverij Bijleveld – ISBN 90 613 1956 0. In dat boek publiceerden zij een lijstje ‘24 keer de mist in’. Het betreft heel bruikbare tips die, als je ze ter harte neemt, ervoor zorgen dat je Nederlands er met sprongen op vooruit gaat.

Er bestaan tal van taaladviesboeken die de twijfelgevallen van de Nederlandse taal behandelen. Die zijn meestal heel handig, soms wat saai, en je hebt er best een paar verschillende van in huis, al is het maar om je vrolijk te maken over hoe ze elkaar soms tegenspreken.

‘Handboek Nederlands’ behandelt alle bekende struikelblokken van de Nederlandse taal in een duidelijk, modern taalgebruik, zonder al te veel jargon: ‘hun of hen’, ‘ze of zij’, ‘dan of als’, ‘ga heen of gaat heen’, … Efficiënt, net wat je ervan verwacht, soms wat strenger dan andere adviesboeken. Een voorbeeld:
Flink wat taaladviesboeken en –websites zijn behoorlijk diplomatisch wat betreft de keuze tussen ‘de reizigers wordt verzocht’ en ‘de reizigers worden verzocht’ en keuren beide versies goed, met een lichte voorkeur voor ‘de reizigers wordt…’. In ‘Handboek Nederlands’ wordt resoluut gekozen voor ‘de reizigers wordt verzocht’, en je krijgt een vernuftige, gouden tip om je nooit meer te vergissen: maak er een zin van die begint met het woordje ‘er’.
Niets op aan te merken, natuurlijk, behalve dat je evengoed argumenten kunt aandragen om de keuze voor ‘de reizigers worden…’ te verdedigen. In deze column (en in de erin vermelde eerdere colums) wordt het onderwerp uitgebreid behandeld, net als in ‘Taal als mensenwerk – Het ontstaan van het ABN’ van Nicole van der Sijs, blz. 530-531.

De belangrijkste meerwaarde van ‘Handboek Nederlands’ zit ‘m in een aantal thema’s die de auteurs aankaarten en die je zelden in andere taaladviesboeken terugvindt. Een greep: ‘citeren, overnemen, plagiaat en kopiëren’, ‘sms-jes schrijven’, ‘een condoleancebrief schrijven’, ‘kindertaal’, ‘anagrammen en palindromen’, ‘taalontwikkelingsstoornis of dysfasie’, ‘de top 5 van tekstverwerkersfouten’, ‘chatten, internetforums, nieuwsgroepen, e-mailgroepen’, …

Maar wat dit boek volgens mij het opvallendst onderscheidt van de andere taaladviesboeken, is het feit dat de persoonlijke standpunten van de auteurs in belangrijke mate aan bod komen. Dat vind ik een heel verfrissende aanpak. Zo weiden de auteurs in het onderdeel ‘de nieuwe tussen-n-regels’ uit over de zin en vooral de onzin van de recentste spellingaanpassing. Je gaat er niet beter van spellen, maar het is wel heel boeiende lectuur. Het hele boek bevat trouwens de nodige humor en de auteurs blijken oprecht van taal te houden, getuige pareltjes als: “Zich toevoegen aan een werkwoord dat niet wederkerig is. Beseft u zich wel hoe erg mensen zich daaraan kunnen irriteren?”, “U komt die tussen-n dus overal tegen, ook als de aanblik van het woord ‘zielenrust’ slecht is voor de uwe.”.

Een minpuntje: als er verwezen wordt naar andere informatie in het boek gebeurt dat niet via een paginanummer, maar met een tekstje: “Zie ‘bijvoeglijke naamwoorden’”, “Zie ‘bessensap en damesschoen’”, … Je komt dan in de verleiding om op dat tekstje te klikken, maar dat lukt nog steeds niet zo goed met gedrukte tekst. Die verwijzingen moet je dan even opzoeken in het register of de inhoud, maar dat wel heeft het voordeel dat je de structuur van het boek best goed leert kennen. Deze manier van verwijzen doet vermoeden dat er een elektronische versie van het taaladviesboek zit aan te komen. Soms speelt die manier van werken ook de auteurs parten: bij een paar handige tips over computer- en e-mailgebruik (nr. 19 van de eerder vermelde lijst) staat de verwijzing “Zie ‘de nieuwe tussen-n-regels’”.

Dit brengt me terug bij de appendix van het boek: ‘24 keer de mist in’. Die informatie alleen al doet wonderen voor een correcter taalgebruik. Bij de voorbeelden die op de website van Taalpuristen staan, is steeds een koppeling geplaatst naar meer informatie op het internet. Zo komen er dus nog een handvol aan. Als je ‘Handboek Nederlands’ in huis haalt heb je die helemaal niet nodig, dan heb je dadelijk alle kneepjes bij de hand.

Liesbeth Koenen en Rik Smits hebben een website ‘Peptalks’ met een zeer uitgebreid aanbod van columns, recensies, interviews en opiniestukken. Die hebben vaak taal als onderwerp en zijn meer dan lezenswaardig. Diehard taalpuristen zullen wel een keertje met de ogen knipperen bij het lezen van sommige artikelen, bijvoorbeeld ‘Hele chique’, ‘Rudy weet raad’ en ‘Bedreigd Nederlands’. Nieuwsgierig? Je zoekt ze zelf heel makkelijk op in het archief.
gepost door Scrubs
2005-01-31 | 2 reacties - reageer

Vooral de laatste taak is leuk
  Gewoon heel hard 'Trouble!' roepen, echt iets voor mij. gepost door Scrubs
2005-01-30 | 4 reacties - reageer

Het is maar wat je 'sociaal' noemt
  Zo flikker je die mensen natuurlijk meteen het water in. gepost door Scrubs
2005-01-28 | 7 reacties - reageer

Een ingezonden brief
Kom op publiek, help deze man in moeilijke tijden:

"Beste meneer/mevrouw,

Sinds enkele maanden ben ik de zogeheten waardige bezitter van een klein snackbarretje in hartje Amsterdam. De zaken lopen slecht en mijn vrouw zaliger zal lang treuren als ze zou zien in wat voor een misère ik leef met onze vier kinderen. De zaak draagt haar naam. Ziet u, ik ben alleenstaand allochtoon en ik heb niet veel geld als startend ondernemer. Ik leef in een flat, waarvan ik het adres niet aan u kan geven, omdat de belastingdienst mij zoekt en wie weet bent u wel een informant. Het is niet alsof ik niet in u wil geloven, maar ik heb afgeleerd mensen te vertrouwen. Vooral jullie Nederlanders, hoewel ik dit niet met racistische bedoelingen zeg. Denkt u alstublieft geen kwaad van me, maar u merkt al, ik ben reeds vaak genoeg verlinkt om nog in zulke valstrikken te geraken. Mijn leven is een aaneenschakeling van moeilijke gebeurtenissen en pijnlijke ervaringen.

U moet dan ook inzien wat een uiterst belang deze oproep in zich draagt. Om mijn zaak beter te laten lopen en mijn kinderen te voeden ben ik van plan op de zoekmachine Google een advertentie te plaatsen met het product waar ik mij het meeste in thuis voel: de frikadel! En wat mij nou zo verontrust is de taalverloedering in Nederland, wat voor mij van groot belang is. Mijn hele leven ben ik namelijk goed opgevoed in het land waar ik vandaan kwam. Ik ben sowieso een man van principes en de dood van mijn vrouw heeft dit gevoel nogmaals versterkt. Maar moet ik deze principes voortzetten en daar waar de Nederlander faalt de correctheid handhaven, of denken aan het geld waarom ik zo verlegen zit en mijn principes de rug toe keren?

Toen ik namelijk ging zoeken vond ik de spelling 'frikandel' – zoals u ongetwijfeld weet de verkeerde vorm – veel vaker dan het woord 'frikadel' – de enigste juiste spelling (om precies te zijn 17.000 hits tegen 10.000) Maar als ik mij overgeef aan de financiële kant van het verhaal en dus mijn zaak laat verschijnen wanneer mensen 'frikandel' in tikken, zullen mijn principes verloederd raken en mijn zaak misschien niet serieus genomen worden. Daar heb je weer zo'n allochtoon, zullen ze dan denken; terwijl ik meer ingeburgerd ben dan zij! De andere kant van het verhaal hoef ik u natuurlijk niet uit te leggen. Ik blijf trouw aan mijn principes en krijg met een weliswaar correct gevoel tweekeer minder klanten.

Wat kan ik het beste doen en is deze advertentieaanpak sowieso wel een verstandige? Graag hoor ik snel van u.

Met vriendelijke groet,

Akähre."
gepost door Nozzman
2005-01-27 | Akähre | 9 reacties - reageer

Van sommige dt-fouten gaat je hoofd tollen
  Die hebben niets meer te maken met bestaande werkwoordvormen.
Terwijl het eigenlijk allemaal niet zo moeilijk is. Voor alle mogelijk problemen vind je hier ongetwijfeld een oplossing.
Ook deze informatie is behoorlijk nuttig.
gepost door Scrubs
2005-01-27 | Handboek Nederlands - Ver-td-ering | 0 reacties - reageer

Geen goede binnenkomer bij een sollicitatie
  Heel handig, al die tips, maar dergelijke foutjes kun je in je sollicitatiebrief maar beter vermijden. gepost door Scrubs
2005-01-27 | Met dank aan Vera | 0 reacties - reageer

Tja, daar helpt geen spellingchecker aan
  Bestaande maar verkeerde werkwoordvormen moet je voorlopig echt helemaal zelf uit je teksten halen. gepost door Scrubs
2005-01-27 | Handboek Nederlands - Ver-td-ering | 0 reacties - reageer

"Wat is er nieuws?"
  "U vindt deze pagina leuk en wildt ons 10 punten geven? Prima ! Kom op!"
Geen 10 voor taal, dat is zeker.
gepost door Scrubs
2005-01-26 | 0 reacties - reageer

"En elke dag nieuwe atvertenties."
  Problemen met 'd' en 't' waar er eigenlijk geen problemen zijn. gepost door Scrubs
2005-01-24 | 5 reacties - reageer

"Na een vergrotende trap 'dan', in de andere gevallen 'als'"...
  ... is een regeltje dat door taalkundigen in de Renaissance aan de schrijftaal werd opgedrongen. Ervoor (en erna, door velen) werden en worden er vrolijk constructies als 'groter als' gebruikt. In de schrijftaal vinden flink wat mensen dat nog steeds niet koosjer, en zowat iedereen werd en wordt op school met dit regeltje om de oren geslagen.
Tja, van de weeromstuit gebruiken heel wat mensen wel eens 'dan' waar beter 'als' zou staan.

Hier en hier lees je er alles over.
gepost door Scrubs
2005-01-23 | Handboek Nederlands - Dan-dyisme | 3 reacties - reageer

'Groter als' mag tegenwoordig...
  ... maar na 'x keer zo groot' hoort toch echt 'als'. gepost door Scrubs
2005-01-23 | Handboek Nederlands - Dan-dyisme | 1 reactie - reageer

Aan sommige dingen wend je nooit
  Bijvoorbeeld dat mensen woorden gebruiken die net een beetje verschillen van de woorden die ze eigenlijk bedoelen.
Terwijl er toch een duidelijk betekenisverschil is tussen 'wennen' en 'wenden'.
gepost door Scrubs
2005-01-22 | Met dank aan Roelfien | 0 reacties - reageer

De ouderwetse "progressieve" spelling, tot daar aan toe
  En over de spatie vóór sommige leestekens willen we ook niet zeuren.
Het siert je als je bezoekers van je website wilt aanspreken met hoofdletter 'U', alsof het godheden zijn. Maar dan moet je dat wel volhouden en niet wat verderop overschakelen op kleine letter 'u'.
gepost door Scrubs
2005-01-21 | Met dank aan Pieter | 2 reacties - reageer

Nog een mooie
  Ik vermoed dat sommige mensen de URL lezen als 'weeweewee punt red teen kind punt org'. gepost door Scrubs
2005-01-20 | Met dank aan Nozzman | 1 reactie - reageer

Onzekerheid over hoe het zit met '-d', '-t' en '-dt'
  Dat is wellicht de verklaring voor de terugkeer van de gebiedende wijs meervoud.
Terwijl het regeltje helemaal niet zo moeilijk is: kijk maar.
gepost door Scrubs
2005-01-20 | Hedendaags Nederlands - T-totalitarisme | 1 reactie - reageer

Vooral bij werkwoorden met stam op -d
  Als je de regel voor de gebiedende wijs meervoud consequent toepast, zou er 'verwent de stedeling' moeten staan. gepost door Scrubs
2005-01-20 | Handboek Nederlands - T-totalitarisme | 0 reacties - reageer

De gebiedende wijs meervoud
  Volgens de taaladviesboeken uitgestorven, maar in de praktijk springlevend. gepost door Scrubs
2005-01-20 | Handboek Nederlands - T-totalitarisme | 1 reactie - reageer

Niet in woorden te vaten
  Een cd-rom met handvatten is al een vreemd idee, maar eentje met handvaten is wel al te gek. gepost door Scrubs
2005-01-19 | Met dank aan Rob | 1 reactie - reageer

Je vraagt zich af waar ze het vandaan halen
  Vooruit, over 'je kan' in plaats van 'je kunt' doen we tegenwoordig niet moeilijk meer, en inderdaad, heel wat mensen beschouwen 'je kan/kunt' als een informele vorm van 'men kan', maar als er een wederkerend voornaamwoord bij hoort is dat toch echt niet 'zich'. gepost door Scrubs
2005-01-18 | Met dank aan Rob | 3 reacties - reageer

Er is blijkbaar nood aan haar
  Zelfs naar 'ministerie' wordt met 'haar' verwezen.
Gelukkig is die haar-ziekte behandelbaar: lees hier maar.
gepost door Scrubs
2005-01-17 | Handboek Nederlands - Verharing | 1 reactie - reageer

De haar-ziekte grijpt wild om zich heen
  'Regering' mag dan officieel een vrouwelijk woord zijn, 'kabinet' is zelfs geen de-woord. gepost door Scrubs
2005-01-17 | Handboek Nederlands - Verharing | 0 reacties - reageer

De comeback van het woordgeslacht, maar niet helemaal comme il faut
  Verbazend hoe vaak 'bedrijf' tegenwoordig beschouwd wordt als een vrouwelijk woord. gepost door Scrubs
2005-01-17 | Handboek Nederlands - Verharing | 0 reacties - reageer

Alvast een eerste vraag, om te oefenen
  Welk bewering past het beste bij het probleem van de titel?
a. 'Taalkunde' is een bijvoeglijk naamwoord bij 'olympiade'.
b. Het Engelse gebruik om alle significante woorden in titels een hoofdletter te geven (en niet alleen het eerste en eventuele namen) is vastgeklonken in het Nederlandse taalgebruik.
c. Als je ervan uitgaat dat je namen mag schrijven zoals je zelf wilt, dus ook met extra spaties, en als je staat op een hoofdletter voor elk significant woord, dan is 'Taalkunde Olympiade' nog altijd een elegantere oplossing dan 'Olympiade Taalkunde'.
d. Geen van de drie bovenvermelde oplossingen.
gepost door Scrubs
2005-01-16 | 1 reactie - reageer

volkomen voor de dag, maar niet tiptop
  Toch maar even opzoeken wat 'op-en-top' (met streepjes volgens het Groene Boekje) betekent. gepost door Scrubs
2005-01-15 | Met dank aan Rob | 1 reactie - reageer

Beneden alle pijl?
  Het nadeel van die banners is dat ze erg snel veranderd worden, maar gelukkig kunnen we deze mooie van Microsoft voor het nageslacht bewaren. gepost door Scrubs
2005-01-14 | Met dank aan Erik | 2 reacties - reageer

De 'los schrijf ziekte' woedt ook in het onderwijs
  Tja, als de docenten al niet meer weten hoe ze in het Nederlands woorden moeten samenstellen... En dan hebben we het nog niet over het verschil tussen het zelfstandig naamwoord 'grootte' en het verbogen bijvoeglijk naamwoord 'grote'. gepost door Scrubs
2005-01-13 | Met dank aan Appie | 1 reactie - reageer

Ze kunnen je ook het hemd van je hoofd vragen
  Een paar uitdrukkingen door elkaar klutsen, dat kan iedereen overkomen, ook een school. gepost door Scrubs
2005-01-12 | 5 reacties - reageer

De apostrof consequent verkeerd gebruiken lukt ook al niet
  De regels voor de apostrof zijn blijkbaar geen cadeautje.
Terwijl die eigenlijk niet eens zo moeilijk zijn: hier zijn ze keurig verzameld.
gepost door Scrubs
2005-01-11 | Handboek Nederlands - Kikkervisjesziekte | 0 reacties - reageer

Dan is "Piet z'n webstek" minder storend
  Als die bezitsuitgang geen uitspraakproblemen oplevert, plak je 'm toch gewoon tegen de naam. gepost door Scrubs
2005-01-11 | Handboek Nederlands - Kikkervisjesziekte | 1 reactie - reageer

Op de gekste plaatsen kom je een apostrof tegen
  Net of je een worm in je sla vindt. gepost door Scrubs
2005-01-11 | Handboek Nederlands - Kikkervisjesziekte | 2 reacties - reageer

Stotterwoord
  Het woord "ontstententenis" schittert door afwezigheid in de woordenboeken van Van Dale. Je vraagt je af of ze voor het schrijven van de teksten op de website hun eigen spellingcorrector gebruiken. gepost door Scrubs
2005-01-10 | Met dank aan Paul | 1 reactie - reageer

Smaken verschillen
  Het zal wel aan mij liggen, maar ik vind dat die spelling er helemaal niet "wetenschappelik" uitziet. gepost door Scrubs
2005-01-10 | 2 reacties - reageer

Korting op ziektekosten of korting op premie ziektekostenverzekering?
  "Maak allereerst de keuze of uw alles wilt weten over de PMA Ziektekostenpolis als pdf (560 kB) of dat u uw premie on-line wilt berekenen of afsluiten."
Een premie on-line afsluiten?
Op z'n minst een beetje onhandig geformuleerd. Het onderwijs is ook niet meer wat het geweest is (tenminste als deze website, behalve de naam, iets met onderwijs te maken heeft).
gepost door Scrubs
2005-01-09 | Met dank aan Appie | 0 reacties - reageer

"De beheerder kan je vereist hebben te registreren..."
  Duidelijk geen geschikt forum voor ouders die hun kinderen willen helpen bij de lessen Nederlands gepost door Scrubs
2005-01-08 | 1 reactie - reageer

Uit Taalpost 355 van 7 januari 2005
  Vrijheid, blijheid, natuurlijk, maar om nou reuen 'Lady' te noemen en teefjes 'Max'...
Het meervoud 'dierenasiels' viel me pas later op. Klinkt niet echt vreemd, googlet beter dan 'dierenasielen', maar staat in woordenboeken noch spellinggidsen (*).
Wel een interessante e-mailnieuwsbrief, die Taalpost. En goede smaak hebben de samenstellers ook, getuige hun lijstje van beste taalwebsites.

(*) Wel in Kramers Woordenboek Nederlands - dat mag als beloning weer uit de kast.
gepost door Scrubs
2005-01-07 | Met dank aan Appie | 2 reacties - reageer

Niet iets om onmiddellijk voor te stralen, maar toch
  De webmaster heeft niet altijd even keurig opgelet toen hij zelf in de schoolbank zat. gepost door Scrubs
2005-01-07 | Met dank aan Rob | 3 reacties - reageer

Is Nederlands met naamvallen echt zoveel deftiger?
  Je vraagt je af waarom mensen halsstarrig teruggrijpen naar de uitdrukking 'te allen tijde' en die dan helemaal verkeerd spellen. Wat is er mis met 'altijd'? gepost door Scrubs
2005-01-06 | Met dank aan Rob | 5 reacties - reageer

Wel erg consequent
  Op de hele webpagina staat geen enkele keer 'betaalt'. gepost door Scrubs
2005-01-05 | Met dank aan Rob | 5 reacties - reageer

Plaatsbepalen of binnen beperkte grenzen houden van websites?
  Zo nauwlettend gaat het er blijkbaar niet aan toe, bij het "electronisch publiceren". gepost door Scrubs
2005-01-04 | Met dank aan Bart | 0 reacties - reageer

Terloops, maar dan in het ... eh...
  Het is een goede gewoonte om in een tekst uitdrukkingen in een andere taal tussen aanhalingtekens te zetten, maar het is niet duidelijk over welke taal het hier gaat. gepost door Scrubs
2005-01-03 | Met dank aan Rob | 6 reacties - reageer

Het goede voorbeeld
  Het blijkt dat je, ook als je Nederlands als eerste taal spreekt, maar beter kiest voor 'samen' in plaats van 'gezamenlijk'. Dat levert minder spellingproblemen op. gepost door Scrubs
2005-01-02 | Met dank aan Frank | 2 reacties - reageer

Maar die is wel goed zichtbaar
  Dat je er niet uitkomt is natuurlijk het bepalende kenmerk van een vicieuze cirkel. gepost door Scrubs
2005-01-01 | Met dank aan Tijmen | 3 reacties - reageer